Liczba miejsc mocno ograniczona! Zapisy »

Nadal przyjmujemy zapisy na ten kurs. Zapisz się teraz »

Jeśli nie wiesz jak dojechac do naszej szkoły zerknij na mapkę »

Lingwiści już od 40 lat, od kiedy prof. Noam Chomsky zdobył za to odkrycie Nagrodę Nobla, zwracają uwagę, że w tak zwanym okresie sensytywnym (do 7-8 roku życia), mamy niezwykłe zdolności językowe. Jesteśmy w stanie przyswoić sobie każdy język, z którym się zetkniemy dostatecznie długo i intensywnie. Dlatego nie ważne czy wychowujemy się w Chinach, USA czy też w Polsce, będziemy perfekcyjnie władać tym językiem, zupełnie nie uświadamiając sobie zasad jego działania, zasad gramatyki czy budowy składni. Jeśli mieszkamy w kraju wielojęzycznym poznamy 2, 3, a czasami 4 języki równocześnie, i to tak jak by każdy z nich był naszym językiem ojczystym. Tak dzieje się np. w niektórych Kantorach Szwajcarii, Holandii, Belgii, czy Luksemburgu, wszędzie tam gdzie jest wielojęzyczność. Wtedy oto, okazuję się, że języki zupełnie sobie nie przeszkadzają, jak często myślą rodzice dzieci w państwach jednojęzycznych, takich jak Polska.

Może wystąpić różny poziom zaawansowania języka, ale najczęściej jest to związane z obszarem, w którym się w danym języku posługujemy. Np. dzieci emigrantów w domu posługują się językiem rodziców a w szkole językiem kraju, w którym mieszkają. Dlatego język używany w domu jest oparty na innym słownictwie i raczej tyczy spraw codziennych, a język szkoły i kolegów rozwija się wraz z zaawansowaniem nauki. Jeśli dziecko kończy naukę wcześnie, to i język się nie rozwija dalej. Największą wartość rozwojową mają najmłodsze lata, dlatego ważne jest, aby dziecko nie było zamknięte w getcie emigracyjnym. Tak, jak się to często dzieje w Niemczech wśród Turków, czy USA wśród Latynosów. Z tego powodu też panuje opinia, że dzieci emigrantów słabo sobie radzą z językiem. Zupełnie niesłusznie przypisuje się to niezdolności uczenia się wielu języków równocześnie. Jeśli rodzina taka ma kontakt z innymi środowiskami, a szczególnie dzieci bawią się lub chodzą do przedszkola, gdzie stykają się z innymi językami, często stają się błyskawicznie wielojęzyczne i bez śladu w późniejszym okresie w fonetyce (wymowie języka danego kraju).

Jednak najważniejsze w nauce języków w bardzo młodym wieku, wcale nie jest poznanie tego języka. To jest tak, jak z innymi przedmiotami uczonymi w szkole. Istotą nauczania nie jest tylko opanowanie materiału, lecz przede wszystkim rozwój umysłu. Bardzo przykro powiedzieć matematykowi, że większość wiedzy, którą on uczy i tak zostanie zapomniana, bo nigdy nie stosowana poza szkołą. Przypomnij sobie czytelniku jak często, szczególnie w dobie kalkulatorów i komputerów, dokonujesz obliczenia całek, logarytmów, czy rozwiązujesz równania funkcji z dwoma niewiadomymi. O ile nie jesteś matematykiem lub nie stosujesz takowych obliczeń w pracy, co zdarza się tylko małemu procentowi populacji, to raczej nigdy. Często wiedze, że dzieci nie umieją już mnożyć lub dzielić w pamięci. A zatem, po co się tego uczymy? Odpowiedz znowu jest oczywista, dlatego iż jest to znakomity materiał do ćwiczenia i rozwoju mózgu! Cała matematyka to działania abstrakcyjne, gdzie zachodzi potrzeba przekształcania w umyśle konstruktów myślowych o absolutnie umownym znaczeniu. Jeśli w to nie wierzysz, to weź do ręki dwa ołówki, lub inne przedmioty i powiedz sobie „dwa ołówki”. Następnie upuść ołówki!
Powinno Ci zostać w ręce „dwa”,(ołówki upadły). Czy widzisz „dwa”? Nie, bo to właśnie jest abstrakcja. Ale jeśli będziesz się upierał, że jednak możesz zobaczyć liczbę jak ją napiszesz, to zastanów się, co właściwie widzisz. Zatem to, co ewentualnie zobaczysz, to napisany symbol „2” lub usłyszane słowo „dwa”, jeśli je wypowiesz. Jednak to tylko fizyczna reprezentacja pojęcia, które się abstrahowało od ołówków, czyli stało się abstrakcją. Takie symbole abstrakcji spotykamy wszędzie. Patrzysz na drzewa i mówisz „drzewa”. Ale to Ty patrzysz na te konkretne drzewa, jako egzemplarz przedstawicielski i zamykasz je w symbolu „drzewa”, co znaczy, że kawałek rzeczywistości zakląłeś w symbol-słowo. Inny człowiek odczaruje twój symbol, ale zupełnie nie w ten sam kawałek rzeczywistości. Mogą to być w jego wyobraźni zupełnie inne drzewa. Tak powstają pojęcia (słowa), jako abstrakty pewnego wycinka rzeczywistości. Jeśli do przyjaciół powiesz słowo „zwierze”, to zauważysz, że każdy z nich pomyślał o zupełnie innym zwierzęciu, np. Ty o wielbłądzie, ktoś inny o gołębiu a jeszcze inny o wielorybie. Różnorodność będzie przeolbrzymia, tym niemniej zazwyczaj się rozumiecie nawet, kiedy powiesz „Ty zwierzu”.

Zatem tworzenie słów to nie tyle zapamiętywanie jego fonologicznego brzmienia, jak najczęściej myślą angliści, lecz cały skomplikowany proces abstrahowania cech istotnych i tworzenia zbioru przedmiotów zawierających te cechy. U dziecka proces ten dzieje się zupełnie automatycznie dzięki szybkiemu rozwojowi naszego mózgu. Zatem dziecko tworzy słowa nie tyle na skutek zapamiętania jego brzmienia, co zrozumienia zawartości tegoż słowa. Umiejętności przyporządkowania pewnych egzemplarzy z świata rzeczywistego, który go otacza do zakresu pojęciowego danego abstraktu (słowa), np. mebel, zwierze, gra czy nawet bardziej jeszcze wysublimowane w abstrakcji słowa jak postęp czy idea. Dlatego też słowa o większej abstrakcyjności uczymy się dopiero od 9-11 roku życia. Teraz staje się jasne, dlaczego dzieci mają trudności z trudnymi słowami i nie jest to problem zapamiętania fonetycznego.

Proces ten opisuje dokładnie, gdyż chciałbym abyś sobie uzmysłowił, że powstawanie słów wcale nie jest taki oczywistym i łatwym procesem. Jakże wiele trzeba mieć inteligencji i zdolności abstrahowania, aby np. do jednej klasy „psów” zaliczyć jamnika i bernardyna. A teraz pomyśl sobie, że dziecko wielojęzyczne tworzy słowa, czyli tworzy pojęcia wielokrotnie, w każdym języku oddzielnie. Jakże wtedy musi się nagimnastykować jego umysł? I właśnie o to chodzi! To niebywale rozwija umysł dziecka i jest o wiele ważniejsze niż sama znajomość drugiego, trzeciego czy czwartego języka. Słowa mogą zostać zapomniane, ale rozwój, który się dokonał w mózgu dziecka zostaje.

Zupełnym nieporozumieniem jest nie dostrzegania procesu uczenia języka jako znakomitej okazji dla dziecka w ćwiczeniu pamięci, rozwoju inteligencji i abstrakcyjnego myślenia. Niestety nawet część nauczycielek języka, zawodowo zajmujących się tym zagadnieniem, ma wątpliwości czy uczyć małe dzieci. Problem nie polega na tym* czy uczyć, lecz jak uczyć?*
Jeśli będziemy próbowali uczyć dzieci tak jak uczy się dorosłych, czyli poprzez gramatykę, składnie i leksykon jako synonimy, to oczywiście nie na wiele się to przyda, gdyż dziecko nie pojmuje abstrakcyjnych reguł. Nawet we własnym języku nie potrafi ich wskazać, mimo że je znakomicie używa. Tym zajmuje się jego podświadomość i genetyczne przystosowanie, owa sensytywność umysłu na wchłanianie konstrukcji językowych, w dowolnym języku. A zatem, metoda powinna być jak najbardziej zbliżona do poznawania ojczystego języka.

Tu dochodzimy do istoty problemu,* dlaczego tak trudno zapamiętać nam obce słowa?*
Odpowiedz na to pytanie jest widoczna gołym okiem i nie jest to jakiś niezwykły wynalazek ENGLISH SCHOOL w Laboratorium „IQ Labs”. Natomiast niezwykłe jest szerokie i konsekwentne stosowanie tej metody w nauczaniu w naszej szkole. Niestety nie jest łatwo przełamać rutynę i zamykanie się nauczycielek w wyuczonych schematach. Nauka w normalnej szkole językowej opiera się przede wszystkim na tłumaczeniu i mówieniu synonimów słów polskich np. po angielsku. Z lubością nauczycielki wykładają zasady funkcjonowania języka, na przykład budowę składni czy zawiłości gramatyki. Jakże są zdziwione, że znowu uczeń nie zapamiętał!

Przytoczę tu eksperyment pokazywany w programie edukacyjnym BBC, gdzie pierwotnie próbowano nauczyć dzieci nazw różnych produktów żywnościowych, po polsku. Dla dzieci angielskich, to całkiem trudne zadanie. Było pięć produktów, żadna nazwa nie została zapamiętany po jednokrotnym pokazaniu. Następnie pokazano inne pięć produktów żywnościowych i pozwolono każdego produktu spróbować. Był ananas, chleb, mód, cukierki miętowe i cytryna.* Dzieci zapamiętały od 3 do 5 nazw za jednym pokazaniem i spróbowaniem.* Dlaczego? To raczej oczywiste, poznały te produkty wszystkimi zmysłami!
Nazwaliśmy to nauką multisensoryczną, czyli zaangażowanie wszystkich receptorów zmysłowych. Tak właśnie odbywa się nauka naturalnie, dziecko nie tylko poznaje nazwę produktu, ale go dotyka, wącha, smakuje i patrzy jak na rzeczywisty przedmiot a nie abstrakcję. Efekty są rewelacyjne, o ile uda się przygotować odpowiedni program i ćwiczenia.
Wymaga to olbrzymiego przygotowania rekwizytów, nauczycielki i dokładnego przygotowania scenariusza zajęć. Teraz staje się oczywiste, dlaczego tak mało szkół ją wdraża,* jest to metoda czasochłonna i absorbująca dla nauczyciela.* A przecież rodzice na początku porównują przede wszystkim koszt nauki dziecka, a dopiero po latach widzą efekt.

Może jeszcze ważnie jest, od efektów nauki angielskiego jest to, aby dziecko polubiło uczenie się i nie kojarzyło z nudą i nieefektywnym wysiłkiem. Te pierwsze pozytywne doświadczenia kształtują nie tylko pozytywne nastawienie do nauki, lecz również kształtują sposób uczenia się. Nauka efektywna i przyjemna pozwala wyrobić w dziecku przeświadczenie, że może się wszystkiego nauczyć i jest to jeszcze nawet przyjemne. To doświadczenie zostaje do końca życia i pozwala dziecku zachować dobre mniemanie o swoich możliwościach i intelekcie.
Zwiększa poczucie własnej wartości a co za tym idzie również przedsiębiorczość i aktywność intelektualną dziecka.* Pierwsze doświadczenia ze szkołą kształtują postawę, jeśli nie na zawsze, to przynajmniej na długie lata.*

Zatem w nauczaniu dzieci nie zawsze chodzi tylko o nauczenie angielskiego, gdyż może jeszcze ważniejszy jest rozwój intelektualny dziecka. Czy zatem możemy powiedzieć, że dzieci wielojęzyczne są bardziej inteligentne? Pomiary inteligencji w Europie wyraźnie na to wskazują i układają się tak jak państwa wielojęzyczne wyliczyłem. Również współczynnik, skolaryzacji, czyli wykształcenia społeczeństwa pokrywa się z tą tezą. Np. Szwajcaria z 39% ludzi po wyższych studia przoduje na świecie. ( Polska to obecnie ok. 12%, po okresie 15 lat gwałtownego wzrostu). Mało tego, występuje też bardzo duża korelacja z dochodem, więcej języków – większy dochód na głowę mieszkańca. Na koniec można powiedzieć, że znajomość języków w dzisiejszym świecie, to gwarancja nie tylko zarobków, ale i uczestniczeniu w życiu kulturalnym świata. Teraz, kiedy Internet i Telewizja zmieniły świat w globalną wioskę, w zasadzie nie ważne gdzie się mieszka, ważne jak dobrze posługujesz się angielskim!
Jaki Twój angielski, takie będzie Twoje życie i dostęp do zasobów intelektualnych świata.

ZBIGNIEW KARAPUDA
Dyr. Programowy
INSTYTUTU DOSKONALENIA UMYSŁU
Laboratorium „IQ Labs”.

Nasza wyobraźnia nie raz podpowiadała nam, że życie stałoby się piękne i łatwe, gdybyśmy tylko mogli słyszeć niesłyszalne, widzieć niewidzialne, zrozumieć w jednej chwili niezrozumiałe problemy, czy tylko zapamiętać duże partie informacji i to na długo. W terminologii naukowej mówilibyśmy o obniżeniu progu odbioru bodźca, to jest wyczulenia naszych zmysłów na spostrzeganie słabszych sygnałów dźwiękowych, świetlnych, czy też zmianę parametrów nie tyle receptorów zewnętrznych, ale przede wszystkim pracy i sprawności mózgu. Nie wspominam tu o młodzieńczych dążeniach bycia szybszym, silniejszym czy tylko ponadprzeciętnie sprawnym fizycznie. To nie moja dziedzina i z wiekiem to pragnienie przechodzi na zdolności intelektualne, wraz z tym jak człowiek zrozumie, że danie komuś w „papę”, czy tylko popis tężyzny fizycznej, dobry jest w wieku licealistów i to nie dla wszystkich. Co zupełnie nie znaczy, że nie doceniam ćwiczenia ciała. Doceniam, lecz raczej jako proces doskonalenia niż efekt uzyskany. To znaczy, że samo ćwiczenie jest ważne, gdyż wyrabia siłę woli i systematyczność, a nie wynik, który i tak służy tylko jako cel do pokonania.

Piszę o tym, gdyż zasada:, „aby gonić króliczka, a nie złapać go” jest istotna również dla rozwoju umysłowego. Myśląc o szkole, najczęściej zastanawiamy się nad programem, czyli materiałem do nauczenia, lecz zupełnie pomijamy aspekt, nie wiem czy nie istotniejszy, rozwoju naszych zdolności umysłowych poprzez uczenie się tego materiału. Myślę, że jest to o wiele ważniejsze niż sama treść materiału, którego się uczymy. Aby to uzmysłowić, odpowiedzcie sobie sami na pytanie: ile razy w życiu użyliście całek czy logarytmów, jak często przywołujecie wiedzę na temat powierzchni pustyni Gobi, czy piszecie słowa z dyktand typu: „gżegżółka”. Jednak nie była to bezwartościowa nauka. Nie ma znaczenia, że większość materiału już nam uleciała w niepamięć. Istotne było, aby w danym okresie rozwoju mieć odpowiednio trudny i w odpowiedniej ilości materiał do zapamiętania i przetwarzania, gdyż inaczej nie rozwinęlibyśmy naszego mózgu na tyle aby dziś, móc cieszyć się świadomością jego istnienia, a nawet jego zadziwiającą niedoskonałością.

A zatem, często ważniejszy od samego efektu, czyli nauczenia się, jest proces uczenia. Tak jak uczenie się wiersza przez dziecko, to nie tylko efekt w postaci bardzo dobrej oceny z polskiego, lecz przede wszystkim sama nauka uczenia się. Aby efektywnie się uczyć musimy wypracować sobie jakąś metodę, schemat czy wzór, w jaki trzeba postąpić, aby się czegoś nauczyć. Często dzieje się to zupełnie naturalnie i bez udziału naszej świadomości, szczególnie, że mamy jeszcze niewiele lat. Mimo tego, sposób w jaki się uczymy zostaje nam na całe życie. Właśnie tak teraz będziemy się uczyć materiału do zapamiętania. Możemy go nazwać schematem lub algorytmem postępowania przy uczeniu. I już na pierwszy rzut oka widać, że jedni mają dobry schemat i idzie im to dobrze, a inni są nieefektywni i mają zawsze trudności z nauką. Zatem widzimy tu podstawowy czynnik uczenia się, odpowiedni algorytm, czyli kolejność i sposób w jakim podejmujemy poszczególne procesy uczenia. Efekt tego algorytmu, to sprawnie i dobrze nauczony materiał lub wręcz odwrotnie. Do tego dziecko, które ma trudności w nauce szybko zauważa, że nauka mu „nie idzie”, zatem szybko się zniechęca do uczenia. Poszukuje innego pola, na którym może lepiej się wykazać i zaimponować rówieśnikom. To dlatego słaba nauka idzie przeważnie w parze z „łobuzerką”. Jest to ewidentny efekt braku dobrego algorytmu uczenia, nie nabytego w pierwszym zetknięciu ze szkołą.
Może skupmy się na tych, którzy mają znakomity sposób zapamiętywania a w efekcie uczenia. Co powoduje, że tak łatwo, szybko i efektywnie przychodzi im uczenie?

Zupełnie pomijamy tu najprostszą odpowiedź, - bo mają zdolności, gdyż ona tylko pozornie to wyjaśnia. Bo po pierwsze trzeba spytać, skąd biorą się zdolności i co to są zdolności? Odpowiedź na pierwsze pytanie, że są przekazywane w genach jest niezupełnie prawdziwa, gdyż jeszcze nikt nie wyizolował, mimo usilnych prób, genu zapamiętania, czy raczej neuroprzekaźnika umożliwiającego zapamiętywanie danego zdarzenia i jego przywołania na życzenie. Czyli związku chemicznego, który zapamiętuje w sposób specyficzny dane zdarzenie, to jest; to właśnie zdarzenie, a nie inne. Tu potrzebne jest pewnie dokładniejsze przybliżenie znaczenia słowa „pamięć ”, które często używamy w wielu znaczeniach. Czym innym jest „pamięć” jako ogólna zdolność naszego mózgu do zapamiętywania, jako proces, który się dokonuje, częściowo bez naszej uwagi i zaangażowania, a zupełnie czym innym zbiór informacji zakodowanych w naszym umyśle na temat jakiegoś zdarzenia czy też osoby. Tak jak ogólnie możemy mówić „książka” (analogia do „pamięć”), ale jeśli chcemy ją opowiedzieć, to musimy jednak przywołać jakąś konkretną książkę i tą jedyną treść tej książki, (konkretne informacje z pamięci). Tu można pobawić się trochę logiką i wyobrazić sobie, że istnieje takowy neuroprzekaźnik czy gen dla zapamiętywania wiersza Brzechwy „Kaczka dziwaczka”. A zatem musiałby istnieć inny dla zapamiętania „Lokomotywy” Tuwima. Mało tego, musiałby istnieć neuroprzekaźnik dla wierszy, których jeszcze się nie nauczyliśmy i nawet nie zostały napisane. Bo gdyby to był jeden dla wszystkich- to jak moglibyśmy rozpoznać, który wiersz jest tam teraz do wydobycia?
A do tego, trzeba sobie uświadomić, że geny mogą się tylko ujawnić w interakcji z otoczeniem, czyli z samym procesem zapamiętywania lub uczenia. Trochę tak jak wyłączony komputer nie ma żadnych obserwowalnych parametrów, (są tylko potencjalne), dopiero jego uruchomienie i wykorzystywanie powoduje ujawnienie jego pojemności pamięci.

Zapamiętywanie jest niezwykle skomplikowanym procesem biologiczno-chemicznym i bierze w nim udział niezwykle wielka ilość zespołów neuronów w mózgu, zatem i cała masa (miliardy) genów. A do tego dzieli się na procesy: zapamiętywania, przechowywania i wydobywania z pamięci. Inaczej skąd wiedzielibyśmy, że coś było zapamiętane, dopóki tego nie odpamiętamy? A jeśli odpamiętujemy, to musiało być przechowywane po zapamiętaniu. To, co potocznie nazywamy zdolnością zapamiętywania, jest raczej procesem składającym się z wielu etapów. I tu kryje się odpowiedź na drugie postawione pytanie:, co to jest zdolność pamiętania?

Najkrócej można by powiedzieć, że to prawidłowy przebieg procesu zapamiętywania, przechowywania i odpamiętania. A zatem zapominanie to pewna nieprawidłowość wkradająca się w proces. Jeśli wiadomość nie zostanie uznana za ważną lub nie zostanie dostrzeżona, to proces zapamiętywania nie zachodzi albo zachodzi w niewielkim stopniu, jakby nie zostawiając klucza do odpamiętania. Nastąpił tu pewien zamierzony znak równania, między dostrzeżeniem a uznaniem czegoś za istotne do zapamiętania (ważne). Okazuje się, że spostrzeganie percepcyjne, to nie tyle rejestracja bodźca np. na siatkówce oka, co skupienie na nim uwagi i nadanie mu priorytetu w zbiorze informacji, który do nas dochodzi automatycznie. Żeby to się mogło stać istotna jest podatność na reagowanie na dany bodziec. Dokładnie nazywamy to w nauce progiem reakcji na bodziec, lub inaczej jak silny musi być sygnał, aby nasze receptory go zauważyły - jeśli myślimy o biologicznej stronie reakcji , lub jak atrakcyjny musi być bodziec - jeśli myślimy o psychologicznej stronie reakcji.

Wygląda na to, iż tych dwóch spojrzeń, biologicznego i psychologicznego nie jesteśmy w stanie rozdzielić. Bo proszę rozstrzygnąć czy dziecko, które ma rodziców muzyków, ćwiczących stale w domu, ma uzdolnienia do rozpoznawania wysokości dźwięku w genach po rodzicach, czy też na skutek ciągłego treningu (mimowolnego słuchania muzyki), wyrabia sobie doskonały słuch?
Bez względu jak sobie odpowiemy, to obie przyczyny prowadzą do wniosku, iż dziecko ma bardzo niski próg rozpoznawania dźwięku, a zatem słyszy dużo lepiej niż jego rówieśnicy.
Ta zdolność pozwala dziecku na rozróżnianie dźwięku przy niewielkich interwałach, to znaczy dostrzeganie niewielkich różnic wysokości dźwięku. Możemy to nazwać inteligencją muzyczną lub niezwykłą zdolnością do muzyki.
Nad uposażeniem genetycznym raczej nie będziemy się zastanawiać, bo każdy już jakieś ma i jak na razie, to jeszcze go nie możemy zmienić. A zatem zostaje nam drugi czynnik, to jest wpływanie na słuch poprzez ćwiczenia w rozróżnianiu dźwięku. Dziecko, o którym pisałem wcześniej było naturalnie w takich warunkach. Pytanie, które teraz stawiam, to czy możemy celowo wytworzyć takie warunki, aby podwyższyć zdolność do rozróżniania, w tym wypadku dźwięków?
Właśnie na tym polega nauka muzyki, albo raczej powinna polegać, na uwrażliwieniu na dźwięk.
Dywagacje te, dotyczyły dźwięków, gdyż łatwo sobie to wyobrazić, są przez to oczywiste i proste. Ale bardziej chodzi mi o wszelkie złożone zdolności, które człowiek posiada. Np. zdolności do szybkiego i trwałego uczenia. Ważną w uczeniu jest np. zdolność zapamiętywania. A zatem jak moglibyśmy przystąpić do uwrażliwienia się na bodźce, które mamy zapamiętać?
Musiałbym je lepiej różnicować, tj. różnice między nimi powinny być istotniejsze.
Dlaczego zatem są nieistotne? Może, dlatego że są najczęściej produktem abstrahowania, czyli pomijania złożoności cech na rzecz jednej najważniejszej w celu uogólnienia w jedno wspólne pojęcie. Tak jak to się dzieje z liczbami, lub słowami. Słowa to bardzo skomplikowany proces symbolizacji rzeczywistości i zaklinania jej kawałka w znak (symbol), w procesie tworzenia pojęć. Sam w sobie jest niezwykle misterny i niezbadany. Zainteresowanych odsyłam do moich artykułów na ten temat, gdyż tu, temat ten zmieniłby zakres eseju. Z liczbami jest równie ciekawie. Przecież powstały, gdyż były nam potrzebne do liczenia rzeczywistych przedmiotów, kamieni, ołówków, czy sztuk bydła. W procesie abstrahowania oderwały się od przedmiotów i stają się same w sobie przedmiotem, choć zupełnie abstrakcyjnym. Bo, czy istnieje naprawdę cyfra dwa? Dwa, ale czego, jakiego obiektu dwie sztuki? Zadając sobie to pytanie sami dochodzimy do zadziwiającego wniosku, że samo dwa nie istnieje, jest tylko symbolem ze świata rzeczywistego wyabstrahowanym w celu policzenia. Dlatego też ma bardzo małą ilość cech do zapamiętania. Nie jest ani lekkie, ani ciężkie, nie ma faktury i koloru. Zupełnie też jest pozbawione cech charakteru i właściwości typu: czarująca lub wredna. To właśnie stanowi o trudnościach w jej zapamiętaniu, jest po prostu nijaka. Tak, jak nie zapamiętujemy nijakich ludzi.

Teraz już wiadomo, że proces odwrotny przywracania nijakiej liczbie, cech i własności spowodowałby lepsze i trwalsze jej zapamiętywanie. Bo człowiek potrzebuje przekazu wielozmysłowego (multisensorycznego), tak jak normalnie funkcjonuje w rzeczywistym świecie. Świat, który go otacza ma ciężar, ma kolor, ma fakturę, ma kształt. Tego wszystkiego nie posiada cyfra dwa, a ewentualnie jej symbol, czyli to, co piszemy na papierze. Przyroda ożywiona ma do tego jeszcze cechy osobowości jak: wesoły, szybki, wolny czy ładny. Właściwie tu weszliśmy już na ocenę emocjonalną tego, co widzimy. To dopiero kolebka zapamiętywania np. przedmiot, który jest oślizły, pełzający, śmierdzący i niebezpieczny, nie tylko zostanie zauważony, ale i zapamiętany na całe życie, bo wytwarza się w nas awersja i strach. Czy zatem możemy nadać pewne cechy abstrakcjom do zapamiętania? Na tym właśnie polega w zasadzie w całości mnemonika, czyli nauka o zapamiętywaniu. Rozwinięto różne techniki, aby zapamiętywać np. liczby czy zdarzenia w pewnej kolejności. Tego wszystkiego uczymy na kursach zapamiętywania i uczenia się. Efekty może nie zawsze są oszałamiające, tak jak to widzimy u ludzi uzdolnionych naturalnie, lecz też i nie oto chodzi. Bo wyjątkowe zdolności u tzw. sawantów (osób o genialnych zdolnościach), najczęściej są okupione przez zupełną niesprawność w innych dziedzinach. Cóż z tego, że osoba taka zapamiętuje tysiące liczb po koleii, jeśli nie potrafi sama pójść na zakupy. Natura dając coś w nadmiarze zazwyczaj pozbawia innych potrzebnych zdolności, to wynika z niewłaściwego, czytaj nierównomiernego rozwoju mózgu. A zatem, my w ćwiczeniach działamy raczej tam gdzie mamy pewien deficyt, gdyż w ten sposób najszybciej jesteśmy w stanie poprawić swoją inteligencje ogólną i sprawność myślenia.

Patrząc jeszcze raz z tej perspektywy na proces uczenia, widać wyraźnie, że można działać lokalnie, tj. na poszczególne zdolności, jak wyżej przedstawiony przykład z pamięcią, lub generalnie wpływać na całościowy algorytm uczenia.
Zarówno uczenia się w sensie przyswajania wiedzy ucząc się na pamięć, jak wiersze czy regułki, jak również potężnych części materiału, w których niezbyt istotne jest zapamiętanie w niezmienionej całości, lecz umiejętność wyjaśnienia „swoimi słowami” najistotniejszych zagadnień w materiale. To rozróżnienie jest potrzebne, gdyż przy pierwszym typie uczenia - na pamięć, istotą jest powtórzenie słowo w słowo, a w drugim - zrozumienie sensu zagadnienia. Zatem, chodzi nam o zupełnie inny typ uczenia. Do zapamiętywania niezbędne są mnemotechniki i ogólna sprawność zapamiętywania, trenowana przez ćwiczenie.
Do odpamiętania potężnej partii materiału sensownego, np. esej z psychologii, czy filozofii, niezbędne jest jego dogłębne zrozumienie i raczej odpowiednia technologia uczenia, aby powstał ten pożądany „obraz całości”. Określiłem świadomie zrozumienie jako obraz, gdyż tak bez wgłębiania się możemy powiedzieć powstaje zrozumienie, jako pewien zarys czy schemat w naszym umyśle. Niekoniecznie jesteśmy tego świadomi.

Jedną z ogólnie dostępnych metod, ale mocno zmodyfikowaną o szybkie czytanie, przedstawiam na kursie pod nazwą OŚĆ (Szkielet ryby). Nazwa powstała od diagramu, który obrazuje tą metodę. Nie wgłębiając się w szczegóły, możemy powiedzieć, że opieramy się na schemacie uczenia:analiza – przetwarzanie –synteza, gdzie poszczególne elementy są dokładnie omówione i przetrenowane.
Ma to wiele wspólnego z najnowszymi osiągnięciami w psychologii, odkrywaniem jakimi kodami kodujemy najgłębiej i jak doprowadzić do głębokiego wielosensorycznego przetwarzania materiału. Przy dużej dawce ćwiczeń; mnemonicznych (wielosensorycznych metod zapamiętywania), szybkiego czytania i odkrywania skąd bierze się zrozumienie teksu (lingwistyka), osiągamy szybko znaczące efekty. Szczególnie u osób sumiennych i inteligentnych, które miały problemy z uczeniem z powodu złego algorytmu uczenia się, lub niestabilnego sposobu uczenia. Jeśli nawet uczeń ma dalej jakieś problemy w uczeniu, to przynajmniej jest świadomy gdzie są jego deficyty (np. pamięć) i jest w stanie samodzielnie nad nimi popracować. Jeśli tylko będzie chciał, gdyż żadna metoda nie jest na tyle łatwa, aby nie było trzeba włożyć w to trochę wysiłku.
A może Ty, drogi czytelniku znasz taką?

Mam wielką przyjemność, zaproponować wykład na temat zwalczania stresu, zatytułowany:

"ASERTYWNOŚĆ a STRES"

Dzięki grantowi z Unii Europejskiej, wykład ten jest prowadzony tylko za 50% ceny, przez doświadczonego psychologa – terapeutę o wielkim doświadczeniu empirycznym, również w życiu i biznesie. (Niewielka odpłatność, plus koszty akomodacji i dojazdu wykładowcy)

Spotkanie takie może być znakomitym sposobem na rozładowanie napięcia, które gromadzi się w wyniku pracy z klientami, oraz uświadomienia sobie przyczyn występowania stresu. Co prawda sama świadomość przyczyn nie zmienia diametralnie sytuacji, ale nakierowuje na sposoby rozwiązania tego problemu .Przyczynia się to do podjęcia efektywnych kroków zwalczania stresu na stanowisku pracy, poprzez zwiększenie asertywności zachowań.

Naukowe i głębokie podejście do tematu, zdecydowanie odcina się od preferowanych często przez amatorów, łatwych i szybkich recept na „stałą szczęśliwość”. Jednak dzięki temu, zapewnia realne zmiany i nie owocuje chwilowym stanem euforycznym, niestety w konsekwencji najczęściej okupionym jeszcze większym stresem i pogorszeniem relacji w pracy.

Ta wyjątkowa okazja jest dostępna tylko w miesiącach wakacyjnych, tj. do 30 września. W celu umówienia terminu spotkania i ewentualnych pytań organizacyjno – merytorycznych, proszę o kontakt.

Pozdrawiam
Dyr. Programowy Instytutu
Mgr Zbigniew Karapuda

Liczba miejsc mocno ograniczona! Zapisy